Platform over productie- en procesautomatisering
Sinds januari zijn de wettelijke regels rond ketenaansprakelijkheid aangescherpt. Ketenaansprakelijkheid betekent dat elke schakel in de aannemingsketen verantwoordelijk kan worden gesteld in geval van illegale tewerkstelling. Dat geldt zowel voor de opdrachtgever, de hoofdaannemer als de intermediaire aannemer. Deze wetgeving is er oorspronkelijk gekomen om illegale tewerkstelling in de bouwsector tegen te gaan, maar is niet tot dat speelveld beperkt. De nieuwe spelregels vermelden zelfs expliciet onderhoudswerken als risicogebied. Wie daarvoor met contractoren werkt, doet er dus goed aan zich in dit stukje wetgeving te verdiepen. Of op zijn minst in dit artikel.
Ketenaansprakelijkheid is op zich niets nieuws. Deze oorspronkelijk federale, maar intussen Vlaamse wetgeving is er gekomen om controle te kunnen uitoefenen op de tewerkstelling van niet-Belgen. Als die niet over de juiste papieren beschikken om hier te wonen en te werken, kunnen ook de bedrijven die hen rechtstreeks of onrechtstreeks tewerkstellen aansprakelijk gesteld worden. Het gaat dan om een strafrechtelijk misdrijf waar straffen van zes maanden tot drie jaar op staan en administratieve boetes tot maximaal 30.000 euro per werknemer. Dat was tot voor kort enkel op voorwaarde dat ze actieve kennis hadden van de illegale tewerkstelling. De nieuwe regels die sinds begin dit jaar in voege zijn, leggen echter meer verantwoordelijkheid bij de andere partijen in de keten.
Digitale poortwachters
De aangescherpte wetgeving vergt extra controles van de poortwachters van je site. Er bestaan echter ook digitale tools om de papieren flow te optimaliseren en hen het leven aangenamer te maken. “Per contractor per jaar kan dit makkelijk veertig tot zestig minuten in beslag nemen”, rekent Roy Jeunen, oprichter van NineID. “Nochtans is de essentie simpel: je wil gewoon weten of de persoon die voor de poort staat op de site binnen mag en de werken op een veilige en compliant manier kan uitvoeren. Omdat het om gestandaardiseerde documenten gaat, kun je deze controles eigenlijk makkelijk automatiseren. En daar wordt iedereen beter van. De contractor hoeft voor al zijn medewerkers de documenten maar één keer op te laden. En de klant kan makkelijk controleren of iedereen over de juiste papieren en certificaties beschikt. Met een hogere snelheid en met een grotere nauwkeurigheid.”
Voor onrechtstreekse aanneming verandert er echter niets. Wel voor rechtstreekse. Om het onderscheid tussen beide duidelijk te maken, gebruiken we het voorbeeld van een ladder. Wordt er illegale tewerkstelling vastgesteld bij je bedrijf of bij het bedrijf dat in opdracht van jou werkt, dan is er sprake van rechtstreekse aanneming. Iedereen die dus op de sport van de ladder net onder de jouwe staat, valt hieronder. Alle lagere sporten niet. Welnu, als er sprake is van rechtstreekse aanneming, dan kun je aansprakelijk gesteld worden, tenzij je:
Met andere woorden, als bijvoorbeeld je chemische fabriek externe contractoren inhuurt voor onderhoudswerken of een shutdownproject, dan ben jij aansprakelijk voor het controleren van die techniekers. Installatie, reparatie en onderhoud vallen allemaal onder de verscherpte regels. Valt je directe aannemer niet onder een risicosector? Dan vervalt de actieve zorgvuldigheidsplicht, maar blijft de schriftelijke verklaring nog steeds verplicht om je risico’s af te dekken. Dit kun je echter eenvoudig oplossen door een zinnetje toe te voegen aan het aannemingscontract.
Wat houdt die zorgvuldigheidsplicht nu eigenlijk in? Enerzijds moet je identificeren wie je rechtstreekse contractor of subcontractor is. Welke activiteiten voeren ze uit? Wie zijn de bestuurders? Anderzijds moet je weten welke medewerkers er op je werf of site aan het werk zijn. Ze moeten beschikken over identificatie- en immigratiedocumenten, een Limosa- of Dimona-aangifte (melding van de tewerkstelling) en een A1-verklaring voor sociale zekerheid. Je moet de documenten controleren op hun echtheid. Deze documenten moet je ook vijf jaar bewaren. Stel je onvolledigheden of gebreken vast, dan zul je je rechtstreekse contractor hierover moeten aanspreken. Kan hij deze hiaten onvoldoende beantwoorden, dan moet er een actieve melding gebeuren bij de Vlaamse sociale inspectie. Is dat niet gebeurd, dan kan ook jouw bedrijf strafrechtelijk aanspreekbaar zijn. Om eventuele bezwaren op basis van privacy en gegevensbescherming al te tackelen, heeft de Vlaamse regering aangestipt dat je het recht hebt om deze identiteitsgegevens op te vragen in het kader van de zorgvuldigheidsplicht.
Naar aanleiding van een seminarie van BEMAS, in samenwerking met PwC en NineID.
